GOTUJ PO KUJAWSKU

„Gotuję w tradycyjnej kuchni”: dopasowywanie składników

Sprawdź swoją wiedzę o tradycyjnych kujawskich potrawach. Zaznacz składniki wykorzystywane do przygotowania potraw. Podpowiedzi znajdziesz w naszych filmach instruktażowych, bazie wiedzy i innych podstronach

RUCHAŃCE Z FIJUTEM

Kujawskie placki drożdżowe

Ruchańce, zwane także ruchakami lub ruchańcami, to tradycyjne kujawskie ciasto drożdżowe, które od pokoleń cieszy się ogromną popularnością w regionie. Nazwa pochodzi od słowa „ruchać”, czyli poruszać, przesuwać – nawiązuje to do czynności zwijania ciasta w charakterystyczne rulony.

Tradycje i zwyczaje

Fijut, zwany też "brunatnym złotem Kujaw", to gęsty, ciemny syrop buraczany, który nadaje ciastu niepowtarzalny, karmelowo-słodkawy smak i przepiękny, ciemny kolor nadzienia.

Rytuał niedzielny

Ruchańce z fijutem to prawdziwa wizytówka Kujaw. Tradycyjnie wypiekano je w każdą niedzielę oraz na większe uroczystości rodzinne – chrzciny, komunie, wesela i dożynki. W wielu kujawskich domach pieczenie ruchańców było rytuałem niedzielnym – kobiety zbierały się w kuchni już w sobotni wieczór, aby przygotować ciasto na drożdżach, które całą noc rosło przykryte lnianym ręcznikiem.

Na słodko

Fijut był produktem cennym, wytwarzanym jesienią z buraków cukrowych. Jego produkcja była pracochłonna – buraki gotowano godzinami, aż sok zgęstniał do konsystencji gęstego syropu. W czasach, gdy cukier był dobrem luksusowym, fijut służył jako naturalny słodzik i był oznaką dostatku. Gospodyni, która potrafiła zrobić dobry fijut i upiec puszyste ruchańce, cieszyła się wielkim szacunkiem w społeczności.

Umiejętności kulinarne

Na Kujawach istniał zwyczaj, że młoda panna idąca do służby lub na pobyt u krewnych zabierała ze sobą ruchańce z fijutem jako prezent – było to świadectwo jej umiejętności kulinarnych. W niektórych wsiach ruchańce zanoszono również sąsiadom w pierwszy dzień świąt wielkanocnych i bożonarodzeniowych, jako znak życzliwości i dobrego sąsiedztwa.

Zagraj w grę i stań się mistrzem kuchni kujawskiej

Zasady

W grze otrzymujesz przepis na danie i Twoim zadaniem jest wybranie właściwych składników spośród dostępnych opcji. Aby zaznaczyć składnik, kliknij go tak, by pojawiła się wokół niego niebieska ramka. Gdy uznasz, że wybrałeś wszystkie potrzebne elementy, naciśnij przycisk „Sprawdź”. Gra pokaże Ci wynik i dowiesz się, czy wskazałeś poprawne produkty. Możesz próbować tyle razy, ile chcesz, aż uda Ci się poprawnie rozwiązać tę kulinarną zagadkę.

Przepis - Ruchańce

Składniki

Na ciasto:

500 g mąki pszennej
250 ml ciepłego mleka
25 g świeżych drożdży (lub 7 g suszonych)
80 g cukru
80 g margaryny (lub masła)
1 jajko
Szczypta soli
Skórka starta z 1 cytryny (opcjonalnie)

Na nadzienie:

300-400 g fijutu (syropu buraczanego)
Opcjonalnie: 2 łyżki kakao lub 100 g maku
Opcjonalnie: 50 g rodzynek

Do posmarowania:

1 żółtko
1 łyżka mleka

Do posypania:

- 2 łyżki cukru pudru

Sposób przygotowania

Przygotowanie ciasta:

W ciepłym mleku (nie gorącym!) rozpuść drożdże i łyżkę cukru. Odstaw na 10 minut, aby zaczęły pracować – na powierzchni pojawią się bąbelki.
Margarynę roztop i ostudź do temperatury pokojowej.
Do dużej miski przesiej mąkę, dodaj pozostały cukier, szczyptę soli i opcjonalnie startą skórkę z cytryny.
Wlej zaczyn drożdżowy, roztopioną margarynę i jajko. Wyrabiaj ciasto przez 10-15 minut, aż stanie się gładkie, elastyczne i będzie odchodziło od rąk. Możesz to zrobić ręcznie lub mikserem z hakami do ciasta.
Ciasto uformuj w kulę, przykryj czystą ściereczką i odstaw w ciepłe miejsce do wyrośnięcia na około 1-1,5 godziny, aż podwoi swoją objętość.

Przygotowanie nadzienia:

Jeśli fijut jest bardzo gęsty, można go delikatnie podgrzać, aby łatwiej się rozsmarowywał.
Opcjonalnie wymieszaj fijut z kakao (dla głębszego smaku) lub z zaparowanym i zmielonym makiem.
Jeśli lubisz, dodaj do fijutu rodzynki sparzone wrzątkiem i osuszone.

Formowanie ruchańców:

Wyrośnięte ciasto przełóż na stolnicę posypaną mąką i lekko je ugnij.
Podziel ciasto na 2 równe części (możesz też zrobić jedną dużą ruchankę).
Każdą część rozwałkuj na prostokąt o wymiarach około 30×40 cm i grubości 0,5 cm.
Równomiernie rozsmaruj fijut na całej powierzchni ciasta, zostawiając 1 cm wolnego brzegu.
Zawijaj ciasto od dłuższej strony w ciasny rulon, jak roladę.
Brzegi dokładnie zakleić, przyciskając palcami.
Rulon przełóż na blachę wyłożoną papierem do pieczenia, szwem do dołu.
Przykryj ściereczką i odstaw do podrośnięcia na 30-40 minut.

Pieczenie:

1. Piekarnik nagrzej do 180°C.
2. Ruchańce posmaruj żółtkiem wymieszanym z mlekiem – dzięki temu będą miały piękny, złocisty kolor.
3. Możesz zrobić kilka nacięć na wierzchu nożem (tradycyjnie robiono to na ukos).
4. Piecz 35-45 minut, aż ruchańce będą złociste i ładnie wyrośnięte. Sprawdź patyczkiem – powinien wyjść suchy.
5. Upieczone ciasto wyjmij z piekarnika i pozostaw do ostygnięcia na kratce.

Sposób podania

Ruchańce z fijutem podaje się pokrojone w plastry grubości około 2-3 cm, ułożone na ozdobnym talerzu lub drewnianej desce. Tradycyjnie posypuje się je cukrem pudrem, który pięknie kontrastuje z ciemnym nadzeniem. Na Kujawach ruchańce podawano do niedzielnej kawy lub herbaty, często w towarzystwie kwaśnego mleka lub maślanki.

Ciasto najlepiej smakuje następnego dnia po upieczeniu – wtedy fijut przesiąka ciasto, nadając mu wyjątkową wilgotność i smak. Ruchańce można podawać zarówno na ciepło, jak i na zimno. W niektórych domach tradycyjnie podgrzewano plastry ruchańców na patelni z odrobiną masła – wtedy ciasto nabierało chrupiącej skórki, a wnętrze stawało się jeszcze bardziej aromatyczne.

Ruchańce świetnie komponują się z kawą zbożową, mlekiem, lub tradycyjną kujawską herbatą z ziół. Można je również podawać z bitą śmietaną lub domowym dżemem śliwkowym.

Smacznego! Niech aromat świeżo upieczonych ruchańców wypełni Wasz dom kujawską tradycją!